skip to Main Content

De werking van emoties

Het limbisch systeem

Voormalig Neuroloog en SOLK (Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten) deskundige Marten Klaver heeft jarenlang onderzoek gedaan naar het verband tussen emoties en onbegrepen klachten. Hij heeft daar het boek Zakendoen met Emoties’ over geschreven. Essentieel daarin is de werking van het ‘limbische systeem’.

De vorming van emoties

De vorming en beleving van emotie vindt plaats in het limbisch systeem. Dit is een gebied in de hersenen dat als een ring rond de hersenholten ligt. Het limbisch systeem is echter niet alleen betrokken bij de vorming van emoties, maar stuurt ook verschillende lichamelijke functies aan. Zoals pijn, spierspanning, doorbloeding, fitheid en het functioneren van organen.

Nu het opmerkelijke uit dr. Marten Klaver’s onderzoek:

De werking van het limbisch systeem

Op het moment dat een belangrijke emotie niet geuit, doorvoeld en verwerkt wordt en daardoor onbewust binnen het limbisch systeem actief blijft, kan deze stress veroorzaken binnen dit systeem. Zo ontstaan ‘storingen’ in limbische functies met lichamelijke en mentale klachten tot gevolg.

Dit is volgens Marten, en met hem wereldwijd veel andere artsen, de bron van chronische pijn, onverklaarde vermoeidheid, buikklachten, paniekaanvallen en depressie. Dit is volgens hem kortom de bron van veel lichamelijk onbegrepen klachten, paniek en somberheid en van chronische syndromen zoals fibromyalgie en prikkelbare darmsyndroom.

Een verhoogde basisspanning van je spieren

Veel chronische pijnklachten hangen samen met een verhoogde basisspanning van je spieren. Bij elke beweging maak je gebruik van je spieren. Ook als je zit of staat zijn er spieren die enigszins aangespannen zijn, anders zou je als een plumpudding in elkaar zakken. Deze aanspanning in rust noem je ‘basisspanning’.

Vanuit deze basisspanning kun je tot een inspanning komen, zoals iets optillen, fietsen of rennen. Je spant dan je spieren bewust aan en na deze inspanning keren je spieren weer terug naar de uitgangspositie, oftewel de basisspanning.

De effecten van een storing in het limbisch systeem

Een storing in het limbisch systeem kan de basisspanning van je spieren onbewust verhogen. Deze verhoogde basisspanning kan leiden tot ernstige en langdurige pijnklachten in je spieren, gewrichten en pezen.

Fysiotherapie en massage kunnen kortdurende verlichting bieden, net zoals medicatie in de vorm van pijnbestrijding. Echter, de emotie die het limbisch systeem verstoort, wordt er niet mee opgelost.

Bewust zijn van verhoogde basisspanning

Je hebt niet altijd in de gaten dat de basisspanning van je spieren verhoogd is. Zeker bij langdurig verhoogde basisspanning wordt dit voor je brein een normale staat van zijn. Pijn, of andere klachten, vormen dan een standaard onderdeel van je leven. Terwijl dit niet zo hoeft te zijn.

Wij denken dat door in te zoomen op verdrongen emoties en aanverwante overtuigingen, je de verhoogde basisspanning blijvend kan verlagen en daarmee herstel van onbegrepen lichamelijke klachten mogelijk is.

Onbewuste processen in de hersenen

Je bent niet bewust bezig met het ‘verstoren’ van het limbisch systeem. Je bent niet bewust bezig met het verdringen van emoties en stress. Dit gebeurt onbewust. Het zijn onbewuste processen in de hersenen die kunnen zorgen voor onbegrepen lichamelijke en mentale klachten.

Wanneer wordt een emotie verdrongen?

Wanneer de emoties die in ons opkomen erkend en gevoeld mogen worden, is er niks aan de hand. We blijven gezond en in balans. Het gaat mis als we met ons brein aan pijnlijke emoties een verkeerde draai geven. Zoals de overtuiging: ‘Ik ben mishandeld, maar dat was mijn eigen schuld’ of ‘Het is terecht dat mijn familie mij afwijst, ik ben ook niets waard’.

Je brein behoudt zo een soort van controle; het gebeurde niet zomaar, maar ‘het was je eigen schuld’, of ‘je hebt het verdiend’. Ten diepste raakt dit aan een negatief beeld over jezelf. Het kan daarbij dragelijker zijn om met ‘schuld’ of ‘schaamte’ te leven dan om alle pijn, angst en boosheid, die een bepaalde situatie opriep, volledig toe te laten.

Het effect van onbewust verdrongen emoties

Het lichaam laat zich echter moeilijker foppen. De werkelijke emoties die de mishandeling of afwijzing met zich meebrachten worden niet verwerkt maar weggestopt. De kans is daarbij groot dat ze het limbisch systeem ontregelen en daarmee gaan functioneren als ‘stoorzender’, met lichamelijke en mentale klachten tot gevolg.

Marten Klaver

Interview in de Volkskrant met Marten Klaver door M.Vermeulen 2015

Het niet herkennen van emoties

Het limbisch systeem word zeker niet alleen verstoord door ernstige gebeurtenissen of trauma. Vaker gaat het om het ‘normaal’ gevoel wat weggedrukt wordt. Zoals bijvoorbeeld zeggen dat je niet boos of verdrietig bent, ook al ben je dit eigenlijk wel. Of je sterk en groot opstellen terwijl je je eigenlijk onzeker voelt. Dit zorgt voor een innerlijk conflict. Je zou het liefst willen dat je niet boos bent, of dat je je sterk voelt, maar dit is niet zo. De werkelijke emoties worden (onbewust) verdrongen.

Spontane emotie versus sociaal wenselijk gedrag

In het limbisch systeem wordt naar aanleiding van een situatie, een spontane emotie gevormd. Dat is een pure, onbewerkte emotie die zo uit je zou komen als je deze niet zou verdringen. Als je hem wel verdringt is dat meestal omdat je de emotie onbewust verafschuwt. Je eigen oordeel erover is vaak groot. Je vindt hem irritant, lelijk, egoïstisch, onredelijk of zelfs gevaarlijk. Hij past niet in wat jij sociaal wenselijk vindt en je bent bang om ermee afgewezen te worden.

De gevolgen van sociaal wenselijk gedrag

Uit angst voor afwijzing kiezen we liever voor sociaal wenselijk gedrag. We ontkennen daarmee onze eerste, spontane emotie. Vaak merken we deze spontane emotie niet eens op en gaan we direct over tot sociaal wenselijk gedrag. De onbewust verdrongen emotie kan zo zorgen voor storing binnen het limbisch systeem en is daarmee een potentiële bron voor onbegrepen lichamelijke en mentale klachten.

Lees hier verder over onze werkwijze

Back To Top